Velayet Nedir?
Velayet, anne ve babanın, küçük çocukları üzerindeki haklarını ve yükümlülüklerini kapsayan hukuki bir kavramdır. Boşanma durumunda, velayetin kime verileceği önemli bir karar konusu olmaktadır.
Çocuğun Üstün Yararı İlkesi
Mahkemeler, velayet kararlarında çocuğun üstün yararını esas alır. Bu ilke, tüm velayet kararlarının temel belirleyicisidir.
Mahkemenin Değerlendirdiği Kriterler
1. Çocuğun Yaşı ve Gelişimi
- Küçük çocuklarda (0-6 yaş) anne bakımının önemi
- Okul çağındaki çocuklar için eğitim koşulları
- Ergenlik döneminde çocuğun tercihi
2. Ebeveynlerin Durumu
Değerlendirilen faktörler:- Ekonomik güç
- Barınma koşulları
- Çalışma saatleri
- Fiziksel ve ruhsal sağlık
- Ahlaki yapı
3. Anne-Baba ile İlişki
- Çocukla geçirilen zaman
- Duygusal bağ
- Çocuğun tercihi (belirli yaştan sonra)
- İletişim becerisi
4. Kardeş İlişkisi
Mahkemeler genellikle kardeşlerin birlikte kalmasını tercih eder.
Velayet Türleri
Tek Velayet
Velayetin tek bir ebeveyne verilmesi. Diğer ebeveynin kişisel ilişki hakkı saklıdır.
Ortak Velayet
Her iki ebeveynin velayet hakkını paylaşması. Türk hukukunda tartışmalı olmakla birlikte bazı durumlarda uygulanmaktadır.
Velayetin Değiştirilmesi
Koşulların değişmesi halinde velayet düzenlemesi değiştirilebilir:
- Velayet sahibinin ihmalkar davranışları
- Çocuğun tehlikeye maruz kalması
- Ekonomik koşullardaki değişiklikler
- Çocuğun tercihindeki değişiklik
Kişisel İlişki Hakkı
Velayeti almayan ebeveyn, çocukla kişisel ilişki kurma hakkına sahiptir:
- Hafta sonları
- Yarıyıl ve yaz tatilleri
- Bayramlar
Not: Kişisel ilişki hakkı, çocuğun yararına engel olmadıkça kaldırılamaz.
Sosyal İnceleme Raporu (Detaylı)
Mahkeme, velayet kararından önce sosyal inceleme raporu talep edebilir. Bu rapor, velayet kararında çok önemli rol oynar.
Sosyal İnceleme Nedir?
- Sosyal çalışmacılar, her iki ebeveynin evini ziyaret eder
- Çocuğun yaşam koşulları incelenir
- Ebeveynlerle ve çocukla görüşülür
- Detaylı rapor hazırlanır ve mahkemeye sunulur
Raporda Değerlendirilen Konular:
✅ Ev koşulları:
- Evin büyüklüğü, temizliği
- Çocuğun odasının olup olmadığı
- Güvenlik (balkon korkulukları, merdiven vb.)
- Mahalle ve çevre güvenliği
- Gelir durumu
- İş güvencesi
- Çocuğun ihtiyaçlarını karşılama kapasitesi
- Okula yakınlık
- Kurs, spor imkanları
- Çalışma odası
- Akraba desteği (anne, baba, kardeşler)
- Çocuğun arkadaş çevresi
- Sosyal aktiviteler
- Çocukla ilgilenme seviyesi
- İletişim becerisi
- Sabır ve hoşgörü
- Disiplin anlayışı
- Çocuğun hangi ebeveynle kalmak istediği
- Nedenleri
- Duygusal bağları
Sosyal İnceleme Raporu Nasıl Hazırlanır?
Velayet Davası Süreci
Adım 1: Dava Açılması
Velayet davası:
- Boşanma davası ile birlikte açılabilir
- Boşandıktan sonra da açılabilir (velayet değişikliği)
Adım 2: Delil Toplama
Velayet için güçlü deliller:- Çocukla geçirilen zaman: Fotoğraflar, okul toplantıları, doktor ziyaretleri
- Ekonomik durum: Maaş bordrosu, banka hesap özeti, tapu kayıtları
- Barınma: Ev kira sözleşmesi, fotoğraflar
- Tanıklar: Öğretmen, komşu, akraba ifadeleri
- Sağlık raporları: Çocuğun psikolojik durumu (gerekirse)
Adım 3: Duruşmalar
- İlk duruşma: Tarafların görüşleri alınır
- Sosyal inceleme kararı verilir
- Rapor beklenir
- Son duruşma: Karar verilir
Adım 4: Karar
Mahkeme, tüm delilleri değerlendirerek:
- Tek velayet (bir ebeveyne) verir
- Kişisel ilişki düzenlemesi yapar
- Nafaka belirler
Velayet Değişikliği
Velayet kararı kesinleştikten sonra da velayet değişikliği talep edilebilir.
Velayet Değişikliği Nedenleri:
Pratik Örnekler ve Senaryolar
Senaryo 1: Küçük Çocuk (0-6 Yaş)
Durum:- Çocuk: 3 yaşında kız
- Anne: Ev hanımı
- Baba: Şirket müdürü, yüksek gelir
- Velayet anneye verilir (küçük çocuklarda anne bakımı tercih edilir)
- Baba, kişisel ilişki ve nafaka öder
Senaryo 2: Okul Çağı Çocuk (7-12 Yaş)
Durum:- Çocuk: 10 yaşında erkek
- Anne: Çalışıyor, apartman dairesinde
- Baba: Çalışıyor, bahçeli evde, dedesi-ninesi yakında
- Sosyal inceleme raporu kritik rol oynar
- Okul başarısı ve arkadaş çevresi değerlendirilir
- Baba, daha geniş yaşam alanı ve akraba desteği nedeniyle tercih edilebilir
Senaryo 3: Ergen Çocuk (13-18 Yaş)
Durum:- Çocuk: 15 yaşında kız
- Kız, annesiyle kalmak istiyor
- Baba, ekonomik olarak daha iyi durumda
- Çocuğun tercihi ön plana çıkar (15 yaş)
- Ekonomik durum tek başına yeterli değildir
- Kız, anneyle kalabilir
Senaryo 4: Kardeşler
Durum:- 2 çocuk: 8 yaşında kız, 12 yaşında erkek
- Anne ve baba eşit şartlarda
- Mahkeme, kardeşleri birlikte tutmayı tercih eder
- Her ikisi de aynı ebeveyne verilir
- İstisnai durumlarda (çocukların tercihi, yaş farkı vb.) ayrılabilir
Sıkça Sorulan Sorular
Velayet davası ne kadar sürer?
Ortalama 6 ay - 1.5 yıl sürer. Sosyal inceleme raporu beklenmesi süreci uzatabilir.
Çocuğun görüşü önemli mi?
Evet, çok önemli. Özellikle:- 12 yaş üstü çocukların tercihi ağırlıklı olarak dikkate alınır
- 6-12 yaş arası çocukların görüşü değerlendirilir
- 6 yaş altı çocukların tercihi pek dikkate alınmaz
Baba velayet alabilir mi?
Evet, kesinlikle. Türk hukukunda cinsiyet ayrımı yapılmaz. Çocuğun üstün yararı esas alınır. Baba:- Daha iyi koşullar sunuyorsa
- Çocukla daha güçlü bağı varsa
- Anne ihmalkarse
Velayeti almayan ebeveyn çocuğunu görebilir mi?
Evet, mutlaka. Kişisel ilişki hakkı vardır: Tipik kişisel ilişki düzenlemesi:- Haftasonları: Her hafta Cumartesi-Pazar
- Hafta içi: Haftada 1 gün kısa görüş
- Tatiller: Yaz tatilinin yarısı, yarıyıl tatili
- Bayramlar: Dönüşümlü
Velayet davası masrafı ne kadardır?
Avukat ücreti:- 20.000 - 50.000 TL (ortalama)
- Karmaşık davalarda daha yüksek olabilir
- Harç: Nispi (talebe göre)
- Sosyal inceleme ücreti: Devlet karşılar
- Tanık, bilirkişi masrafları
Eşim çocuğuma şiddet uyguluyor, ne yapmalıyım?
Derhal:Velayeti alan ebeveyn başka şehre taşınabilir mi?
Kural olarak hayır. Velayeti alan ebeveyn, diğer ebeveynin kişisel ilişki hakkını engelleyecek şekilde başka şehre taşınamaz. İstisna: Mahkemeden izin alınırsa (iş değişikliği, zorunlu nedenler) taşınma mümkün olabilir.Velayet kararına itiraz edilebilir mi?
Evet. Karar tebliğinden itibaren 2 hafta içinde istinaf (Bölge Adliye Mahkemesi) yoluna başvurulabilir.Velayet Davasında Dikkat Edilmesi Gerekenler
Yapılması Gerekenler ✅
- Çocuğun yararını ön planda tutun - Kişisel kırgınlıkları bir kenara bırakın
- Kanıt toplayın - Çocukla geçirdiğiniz zamanı belgeleyin
- Ev koşullarınızı iyileştirin - Temiz, güvenli, çocuk dostu
- Sosyal incelemeye hazırlıklı olun - Ev düzenli, çocuğun odası hazır olmalı
- Deneyimli avukat tutun - Velayet davaları hassas konulardır
Yapılmaması Gerekenler ❌
- Çocuğu araç olarak kullanmayın - "Baban/annen kötü" demeyin
- Kişisel ilişkiyi engellemeiyn - Diğer ebeveynle görüşmesine izin verin
- Yalan söylemeyin - Mahkeme sonunda öğrenir, güvenilirliğiniz zarar görür
- Sosyal medyada paylaşım yapmayın - Çocuğun fotoğrafları, özel bilgiler paylaşmayın
- Anlaşmadan vazgeçmeyin - Çocuk için en iyi çözüm anlaşmalı velayettir
Anlaşmalı Velayet Protokolü
Eşler, velayet konusunda anlaşarak mahkemeye protokol sunabilirler.
Protokolde yer alması gerekenler:- Daha hızlı sonuç (2-4 ay)
- Daha az masraflı
- Çocuk için daha az travmatik
- Esnek düzenlemeler yapılabilir
Sonuç
Velayet davaları, çocukların geleceğini doğrudan etkileyen en hassas hukuki süreçlerden biridir.
Unutmayın:- Çocuğun üstün yararı her şeyin üstündedir
- Mahkeme, ekonomik durumu değil, çocuğun mutluluğunu esas alır
- Anlaşmalı çözüm her zaman daha iyidir
- Deneyimli avukat desteği, sürecin daha sağlıklı yürümesini sağlar
Özdemir Avukatlık Bürosu olarak, velayet davalarında çocuğunuzun ve sizin haklarınızı korumak için profesyonel hukuki destek sunuyoruz. Velayet, nafaka, kişisel ilişki düzenlemesi konularında deneyimli kadromuzla yanınızdayız. Randevu için bizimle iletişime geçebilirsiniz.
Bu konuda hukuki danışmanlığa mı ihtiyacınız var?
Uzman avukatımızla görüşmek için randevu talebinde bulunabilirsiniz.