Ceza Yargılamasında Temel Haklar
Ceza yargılamasında sanık, Anayasa ve uluslararası sözleşmelerle güvence altına alınan temel haklara sahiptir. Bu hakların bilinmesi, adil bir yargılama için büyük önem taşır.
Sanığın Temel Hakları
1. Masumiyet Karinesi
Her sanık, mahkumiyet kararı kesinleşinceye kadar masum kabul edilir. İspat yükü savcılıktadır.
2. Müdafi Yardımından Yararlanma Hakkı
- Soruşturma ve kovuşturmanın her aşamasında avukat hakkı
- Bazı suçlarda zorunlu müdafi atanması
- Avukat ile görüşme hakkı
3. Susma Hakkı
Sanık, kendisine yöneltilen sorulara cevap vermeme hakkına sahiptir. Susma hakkının kullanılması aleyhine delil olarak değerlendirilemez.
4. Delillere Erişim Hakkı
- Dosyadaki tüm delilleri inceleme
- Delil sunma ve tanık dinletme
- Delillere itiraz etme
Soruşturma Aşamasında Haklar
Gözaltı ve tutukluluk süreçlerinde:
- Yakınlarına haber verilmesini isteme
- Avukat ile görüşme
- Sağlık kontrolü isteme
- İfade sırasında susma hakkını kullanma
- İşkence ve kötü muameleye karşı korunma
Kovuşturma Aşamasında Haklar
Mahkeme sürecinde:
- Duruşmada hazır bulunma
- Tanıklara soru sorma
- Son sözü söyleme
- Karara itiraz etme (istinaf, temyiz)
Müdafi (Avukat) Seçimi ve Önemi
Ceza davalarında deneyimli bir ceza avukatı ile çalışmak, özgürlüğünüzü ve geleceğinizi korumak açısından kritik öneme sahiptir.
İyi Bir Ceza Avukatı Nasıl Seçilir?
Aranan özellikler:✅ Ceza hukuku uzmanlığı: Sadece ceza hukuku ile uğraşan veya bu alanda yoğunlaşan ✅ Deneyim: Benzer davalarda başarılı savunma geçmişi ✅ İletişim: Size durumu anlaşılır şekilde açıklayabilen ✅ Strateji: Savunma stratejisini net ortaya koyan ✅ Erişilebilirlik: Acil durumlarda ulaşılabilir olan ✅ Referanslar: Geçmiş müvekkillerin memnuniyeti
Zorunlu Müdafilik
Bazı durumlarda mahkeme tarafından zorunlu olarak avukat atanır:
- Ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası gerektiren suçlar
- Müebbet hapis cezası gerektiren suçlar
- Çocuklar (18 yaş altı)
- Sağır, dilsiz veya engelli sanıklar
Baro Tarafından Atanan Avukat vs Serbest Seçilen Avukat
| Özellik | Baroca Atanan | Serbest Seçilen | |---------|---------------|-----------------| | Ücret | Ücretsiz | Ücretli | | Seçim hakkı | Yok | Var | | Deneyim | Değişken | Seçebilirsiniz | | İletişim | Sınırlı olabilir | Yakın takip |
Avukat Tutma Maliyeti
Ceza davası avukat ücretleri:- Basit suçlar (hakaret, tehdit vb.): 15.000 - 40.000 TL
- Orta düzey suçlar (dolandırıcılık, hırsızlık): 40.000 - 100.000 TL
- Ağır suçlar (cinayet, uyuşturucu ticareti): 100.000 - 500.000+ TL
- Suçun ağırlığı
- Davanın karmaşıklığı
- Avukatın deneyimi
- Duruşma sayısı
Not: Maddi imkanı olmayanlar, adli yardım talep ederek ücretsiz avukat atanmasını sağlayabilir.
Gözaltı ve Tutuklama Süreci
Gözaltı Nedir?
Gözaltı: Suç şüphesi nedeniyle kişinin geçici olarak özgürlüğünün kısıtlanmasıdır. Gözaltı süreleri:- Normal suçlar: Maksimum 24 saat
- Toplu suçlar: Maksimum 4 güne kadar uzatılabilir
- Bu süreler dolunca ya serbest bırakılır ya da tutuklama talep edilir
Gözaltında Haklarınız
Tutuklama Nedir?
Tutuklama: Mahkeme kararı ile sanığın yargılama süresince cezaevinde tutulmasıdır. Tutuklama nedenleri:- Kaçma şüphesi: Yurt dışına kaçma riski
- Delilleri karartma: Tanıklara baskı, delil yok etme riski
- Toplumsal tehlike: Aynı veya başka suç işleme ihtimali
- Duruşmalar arası en fazla 30 gün tutuklu kalınabilir
- Ağır suçlarda toplam süre 5 yıla kadar uzayabilir
Tutukluluğa İtiraz
Tutuklama kararına 7 gün içinde itiraz edilebilir:
- Adli kontrol şartı (imza verme, yurt dışı yasağı vb.)
- Güvence (teminat) yatırma
- Tutuklama nedenlerinin ortadan kalktığını kanıtlama
Ceza Davası Süreci
1. Soruşturma Aşaması (Savcılık)
Süreç:- Suç duyurusu veya ihbar
- Savcılık soruşturma başlatır
- Deliller toplanır, tanıklar dinlenir
- Şüpheli ifade verir
- Savcı iddianame düzenler veya kovuşturmaya yer olmadığı kararı verir
2. Kovuşturma Aşaması (Mahkeme)
Süreç:- İddianame mahkemeye gönderilir
- Mahkeme kabul veya ret kararı verir
- Duruşmalar yapılır
- Deliller incelenir, tanıklar dinlenir
- Sanık savunmasını yapar
- Mahkeme beraat veya mahkumiyet kararı verir
3. Temyiz (İtiraz) Aşaması
Karardan memnun olmayan taraf, Yargıtay'a başvurabilir:
- Karar tebliğinden itibaren 15 gün içinde
- Yargıtay kararı inceler ve onaylar veya bozar
- Bozulursa dava mahkemeye geri gönderilir
Ceza Muhakemesi Süresince Dikkat Edilmesi Gerekenler
Yapılması Gerekenler ✅
- Derhal avukat tutun - İlk ifadeniz en kritik olanıdır
- Susma hakkınızı kullanın - Avukatınız gelmeden ifade vermeyin
- Sakin kalın - Panik yapmayın, duygusal tepki vermeyin
- Belgeleri saklayın - Tüm evrakları muhafaza edin
- Duruşmalara katılın - Mazeret olmadan duruşmalara gidin
Yapılmaması Gerekenler ❌
- Yalan söylemeyin - Sonradan çelişkiye düşersiniz
- Avukat olmadan ifade vermeyin - Kendinizi zora sokabilirsiniz
- Tanıklara temas etmeyin - Delilleri karartma suçu işlersiniz
- Sosyal medyada paylaşım yapmayın - Delil olarak kullanılabilir
- Kaçmaya çalışmayın - Suçunuzu kabul etmiş gibi görünürsünüz
Sıkça Sorulan Sorular
Polise ifade verirken susma hakkımı kullanabilir miyim?
Evet. Susma hakkınız, anayasal bir haktır. Sustuğunuz için ceza alamazsınız. Ancak:- Kimlik bilgilerinizi vermelisiniz
- Avukatınız gelene kadar bekleyebilirsiniz
Gözaltında avukat tutma hakkım var mı?
Evet. Gözaltına alındığınız anda derhal avukat talep edebilirsiniz. Avukatınız:- İfade sırasında yanınızda bulunabilir
- Size hukuki danışmanlık verebilir
- Haklarınızı korur
Kolluk güçleri beni darp ederse ne yapmalıyım?
Derhal:İfade tutanağı ne kadar önemlidir?
Çok önemlidir. İfade tutanağı:- Davanın seyrini belirler
- Lehinize veya aleyhinize delil oluşturur
- İmzalamadan önce dikkatlice okuyun
- Avukatınız olmadan imzalamayın
Ceza davasında beraat etmek için ne gerekir?
Beraat için:
- Suçun kanıtlanamaması: İspat yükü savcılıktadır
- Şüpheden sanık yararlanır ilkesi: Kuşku varsa beraat
- Hukuka aykırı delil: Yasadışı elde edilen deliller geçersizdir
- Zamanaşımı: Suçun zamanaşımına uğramış olması
Sabıka kaydı ne zaman silinir?
Sabıka süresi:- Para cezası: 3 yıl
- 1 yıla kadar hapis: 5 yıl
- 1-3 yıl arası hapis: 10 yıl
- 3-5 yıl arası hapis: 20 yıl
- 5 yıldan fazla hapis: 30 yıl
Uzlaşma nedir, nasıl yapılır?
Uzlaşma: Mağdur ile fail arasında anlaşma sağlanarak ceza davasının sona erdirilmesidir. Hangi suçlarda uygulanır?- Basit yaralama
- Korkutma ve tehdit
- Hakaret
- Mala zarar verme
- Hırsızlık (bazı hallerde)
Hükmün açıklanmasının geri bırakılması (HAGB) nedir?
HAGB: Sanığa verilen 2 yıl veya daha az hapis cezasının açıklanmaması ve 5 yıl denetim süresi verilmesidir. Şartları:- İlk kez suç işlemiş olmak
- Kasıt unsuru taşıyan suçta 2 yıldan fazla ceza almamış olmak
- Mahkemenin sanığın davranışlarını değerlendirerek uygun görmesi
- 5 yıl boyunca yeni suç işlemezseniz dava düşer
- Sabıka kaydınıza işlenmez
Tutuklulukta Ek Haklar
Tutuklu sanıklar, gözaltı haklarına ek olarak:
1. Aile Ziyareti
- Haftada 1 saat görüş hakkı
- Eşler, anne-baba, çocuklar görüşebilir
- Avukatla görüşme sınırsızdır
2. Mektup ve Telefon Hakkı
- Yakınlarınıza mektup yazabilirsiniz
- Belirli saatlerde telefon görüşmesi yapabilirsiniz
3. Sağlık Hizmetleri
- Düzenli sağlık kontrolü
- Hasta olduğunuzda tedavi
- İlaç kullanımı
4. Kişisel Eşya Kullanımı
- Kıyafet
- Hijyen malzemeleri
- Kitap, dergi
5. Tutukluluğa Düzenli İtiraz
- Her 30 günde bir tutukluluğun devamına karar verilir
- Her karara itiraz edebilirsiniz
Sonuç
Ceza yargılamasında haklarınızı bilmek ve kullanmak, adil yargılanma hakkınızın korunması için esastır.
Unutmayın:- Masumiyet karinesi: Mahkumiyet kararı kesinleşene kadar masumsunuz
- Susma hakkı: Kendinizi suçlayıcı ifade vermek zorunda değilsiniz
- Avukat hakkı: Soruşturmanın her aşamasında avukatınız yanınızda olabilir
- Adil yargılanma: Tüm delillere erişme ve savunma yapma hakkınız vardır
Özdemir Avukatlık Bürosu olarak, ceza davalarınızda deneyimli savunma hizmeti sunuyoruz. Soruşturma, kovuşturma ve tüm ceza davaları için profesyonel hukuki destek alabilirsiniz. Gözaltı ve tutuklama durumlarında 7/24 acil hukuki destek sağlıyoruz.
Bu konuda hukuki danışmanlığa mı ihtiyacınız var?
Uzman avukatımızla görüşmek için randevu talebinde bulunabilirsiniz.